00:00:00 / 00:00:00
Geschiedenis / Orkesten
Orkesten
Sinds de allereerste Ysaÿewedstrijd worden de finales steeds met orkestrale begeleiding gebracht. Het toen recent opgericht Groot Symfonisch Orkest van het NIR (Nationaal Instituut voor Radio-omroep) heeft zich onder de leiding van Franz André glansrijk gekweten van deze taak. De moedwillig tirannieke André, zelf een getalenteerd violist en leerling van Weingartner, heeft zich geprofileerd als een dirigent van formaat, met creaties van een groot aantal belangrijke werken van Stravinsky, Milhaud en de beste Belgische componisten. Vanaf 1951 vinden we hem terug aan de hachelijke lessenaar van de “Elisabethwedstrijd”, nu als dirigent van het Nationaal Orkest.

Officieel opgericht in 1936, neemt het Nationaal Orkest van België een hoge vlucht. Tot aan de oorlog kon het steevast rekenen op de medewerking van Erich Kleiber. Het kent zijn hoogtepunt wanneer in het begin van de jaren zestig niemand minder dan André Cluytens aantreedt als muziekdirecteur. Maar van de dirigent van de Koningin Elisabethwedstrijd wordt een grote beschikbaarheid vereist, en Cluytens is slechts sporadisch te zien in het kader van het Concours. Van 1951 tot 1964 is ‘de grote man’ van het wedstrijdorkest dus Franz André. Met zijn ruime ervaring, zijn vertrouwdheid met de hedendaagse muziekstijlen en zijn flexibiliteit als begeleider doet hij wonderen; zijn koelbloedigheid levert hem de eeuwige dankbaarheid - of de ondankbaarheid - op van enkele kandidaten die hij weet op te vissen na een kort moment van geheugenverlies, een gebroken snaar of een pagina ‘die bleef plakken’. Wanneer hij in 1967 lid wordt van de jury laat hij de dirigeerstok over aan René Defossez. Einde van een tijdperk.

Het Nationaal Orkest van België onder de leiding van Gilbert Varga aan het Paleis voor Schone Junsten van Brussel
Sluiten
De geleidelijke opsplitsing per gemeenschap van het culturele leven in België zal bepalend zijn voor de voortaan gemaakte keuzes. Het Nationaal Orkest wordt vervangen door het Orkest van de Belgische Radio en Televisie (BRT/RTB), met aan het hoofd nu eens een Vlaming (Daniel Sternefeld, 1968), dan weer een Waal (René Defossez, 1971). Al treedt het Nationaal Orkest in 1972 opnieuw aan o.l.v. Defossez, in de toekomst zullen de kandidaten begeleid worden door de voortaan opgesplitste radio- en televisieorkesten. Maar het optreden van het BRT-orkest in 1975 o.l.v. Irwin Hoffman krijgt geen vervolg. Vanaf 1976 zit het Nationaal Orkest weer in het zadel o.l.v. Georges Octors, net als André een uitstekend violist, wiens kwaliteiten als begeleider veel waardering kennen en zijn artistiek leiderschap van de Brusselse schare topmuzikanten zullen consolideren. (Georges Octors keert terug naar de Wedstrijd aan het hoofd van het Orchestre Royal de Chambre de Wallonie voor de halve finales van 2001 en 2003.) De beste dagen van het Nationaal Orkest blijken echter toch geteld. Niemand is verbaasd als men na 1993 beslist om een beroep te doen op de symfonische orkesten van Antwerpen en Luik, die onder de impuls van respectievelijk de Vlaamse en de Waalse Gemeenschap inmiddels op internationaal niveau meedraaiden: het Filharmonisch Orkest van Luik met artistiek directeur Pierre Bartholomée, zelf dirigent bij de sessie van 1995, en het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen (1997). Maar sinds 1999 is het Nationaal Orkest van België, uit zijn as herrezen onder de leiding van Yuri Simonov, opnieuw de vaste partner voor de sessies viool en piano. Het werkt met gastdirigenten, zoals Gilbert Varga, die een bevoorrechte plaats verwierf van 2001 tot 2009, of Marin Alsop, die sinds 2010 bij de instrumentale sessies indruk maakt met haar vrouwelijke aanwezigheid aan de lessenaar. Een mijlpaal was ook het slotconcert in het jubileumjaar 2001, onder de leiding van Lorin Maazel.

Voor de zangsessies wordt van bij het begin een beroep gedaan op het Symfonisch Orkest van de Munt, een trouwe partner. Onder de leiding van Sylvain Cambreling (1988) en later Marc Soustrot (van 1992 tot 2004), die ook de sessie viool in 1997 met het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen en de sessie piano in 1999 met het Nationaal Orkest van België dirigeerde, slaagde het orkest van de Brusselse Opera erin om het beste van elke kandidaat naar boven te halen, hoe moeilijk deze oefening ook was. Het was trouwens zijn muziekdirecteur, Kazushi Ono, die zelf de finales van 2008 dirigeerde, gevolgd door Carlo Rizzi in 2011 en Roland Böer in 2014. Voor het barokrepertoire voelt men snel de noodzaak aan van een aangepaste begeleiding - België is immers één van de bakermatten van de heropleving van de barok. In 1992 en 1996 wordt eerst geopteerd voor een formatie met moderne instrumenten, het Collegium Instrumentale Brugense van Patrick Peire. Nadien zet het directiecomité de langverwachte stap naar een formatie met oude instrumenten, de Academy of Ancient Music o.l.v. Paul Goodwin, die in 2000 de sessie voor zang begeleidt, wat veel weerklank vond. Deze ervaring wordt herhaald in de halve finales van 2004, maar het Lied en de melodie hebben hun rechten in de halve finale weer opgeëist, en sindsdien worden de finales uitsluitend gebracht met het Symfonieorkest van de Munt.

Daniel Blumenthal (zang 2011)
Sluiten
Overigens gaat de zoektocht naar een ideale begeleiding onverminderd door: voor de aan de viool gewijde sessie van het gouden jubileum (2001) brengen de halve finalisten een concerto van Mozart met het Orchestre Royal de Chambre de Wallonie. Van 2005 tot 2010 staat het onder de leiding van Paul Goodwin, en het concerto van Mozart is een verplicht onderdeel geworden voor zowel pianisten als violisten. In 2012 en 2013 neemt Michael Hofstetter het dirigeerstokje over en in 2015 Paul Meyer. Voor de kandidaten die zonder vaste partner komen, worden uitstekende begeleiders ter beschikking gesteld, onder wie enkele gewezen laureaten van het Concours, maar ook begeleiders die door de Wedstrijd geselecteerd worden op de internationale scène.
Français - Nederlands - English
In de website zoeken
Newsletter
Inloggen
Audio & video Viool 2019
Herbeluister of herbekijk de optredens van de kandidaten !
De cd's van de Wedstrijd
Online mediatheek
Audio, video's en foto's van 1951 tot 2019