00:00:00 / 00:00:00
Geschiedenis / Oost en West
Oost en West
Ook al waren de Amerikanen afwezig op de Ysaÿe wedstrijd in 1937 en in 1938, vanaf de eerste sessie van de Koningin Elisabethwedstrijd tekenen ze wel present. En door het belang dat zo een prestigieus concours in de ogen van de Sovjet-Russische autoriteiten inneemt, wordt vanaf 1951 een regelrechte tweekamp aangegaan. Zo komt het toch - ondanks een wat zwakke ontkenning hier en daar - over bij de critici en bij het publiek, dat zeker niet onverschillig is voor de Oost-West relaties.

H.M. Koningin Elisabeth en laureaten (1951)
©CMIREB/IMKEBSluiten
Al van in 1951 is de toon gezet. Meer nog dan in de vooroorlogse jaren zal de houding van de Sovjet-Russische laureaten, die door menigeen als arrogant wordt bestempeld en in de Belgische media doorgaans als partijdig wordt voorgesteld, het verloop van de gebeurtenissen beïnvloeden. Leonid Kogan overklast de sessie; terug in Moskou verkondigt hij tijdens interviews zijn ongezouten mening over de Wedstrijd, België en zijn bourgeoisie. De spanning stijgt tegen de achtergrond van een dreigende oorlog - en de Koreaanse oorlog schokt België diep. Resultaat: in 1952 blijven de Russen gewoon weg. Maar later zullen ze voor een lange tijd, met Oistrakh op kop, de trouwste voorvechters zijn van het evenement. Kogan maakt in 1971 en 1976 zelfs deel uit van de jury, en in 1958 is Koningin Elisabeth eregenodigde op de eerste Tsjaikovskiwedstrijd in Moskou, wat in België voor enige commotie zorgt…

Philippe Hirschhorn, in 1967, samen met Stoïka Milanova, Gidon Kremer et Roman Nodel (4de prijs viool 1967)
Sluiten
De strijd USSR-USA lijkt aanvankelijk vrij evenwichtig. Onder Amerikaanse vlag is er naast Senofski (1955), wiens overwinning op Sitkovetski voor sensatie zorgt, en Frager (1960), ook nog Laredo (1959), wel afkomstig uit Bolivië, maar opgeleid door de Amerikaan Ivan Galamian. Als in 1956 Vladimir Ashkenazy de uitverkorene wordt, is deze overwinning voor de Russen meer dan welgekomen. Maar vanaf 1963 trekt de Russische pletmolen zich onstuitbaar op gang. Michlin, gevolgd door Mogilevski (1964), Hirshhorn (1967), Novitskaya (1968), Afanassiev (1972), Faerman (1975) en Bezverkhny (1976)… ze laten slechts één keer hun serie overwinningen onderbreken door de Israëlische Miriam Fried (1971), een andere sensatie. In de vioolsessies van 1967 en 1971 is de Amerikaanse ontsporing bijzonder pijnlijk: geen enkele Amerikaan haalt de finale.

Leggen de media aanvankelijk een haast karikaturale nieuwsgierigheid aan de dag voor de kandidaten uit het Oostblok - Wie zijn ze? Wat doen ze? Wat eten ze? Hoeveel uren per dag studeren ze? - dan koelt die fascinatie na verloop van tijd weer af. De Russen uit het Breznjev-tijdperk doen de zalen niet langer vollopen en wekken niet meer de illusie van volle bloei. De vlucht naar het Westen is voor de vertegenwoordigers uit het Oostblok de regel geworden. Na Ashkenazy, Berman, Markov, is het de beurt aan Hirshhorn, Kremer, Nodel, gevolgd door Novitskaya, Leonskaya, Afanassiev, Faerman, Egorov… om onder de ontredderde blik van Oistrakh en Gilels hun vaderland te ontvluchten. Sommigen varen er wel bij, anderen niet. Op het programma staat niet langer een internationale competitie, maar eerder een reddingsoperatie voor noodlijdende artiesten die achter het ijzeren gordijn de verstikkingsdood nabij zijn. Een onthutste USSR, verstrikt in een uitzichtloos beleid, kruipt in haar schelp en boycot de Wedstrijd; van 1978 tot 1987 wordt geen enkele officiële Russische kandidaat meer afgevaardigd.

Het Concours kampt in die tijd met onzekerheid en weemoed. Geen moeite wordt gespaard om de Russische autoriteiten van mening te doen veranderen, want de Russen worden gemist. Maar ze komen terug. In 1989 kondigt Vadim Repin de grote terugkeer van de Russische goliath aan… Maar al is de violist nog zo briljant en wars van enige politieke bekommernis, de reus zelf is ziek. En even later lijkt de wedstrijd USSR-USA in Berlijn voorgoed beslecht, vooral omdat door het Amerikaanse beleid aanzienlijk minder Amerikaanse topmuzikanten Europa als een prioriteit zien. We kunnen vandaag alleen maar hopen op een ommekeer van deze tendens.
Galerij
    22 beelden Diaporama
    Français - Nederlands - English
    In de website zoeken
    Newsletter
    Inloggen
    Audio & video Viool 2019
    Herbeluister of herbekijk de optredens van de kandidaten !
    De cd's van de Wedstrijd
    Online mediatheek
    Audio, video's en foto's van 1951 tot 2019