00:00:00 / 00:00:00
Geschiedenis / 1937 & 1938
1937 & 1938
1937

Sinds de jaren 1900 had Ysaÿe voor zichzelf al uitgemaakt waaraan een internationaal concours precies moest beantwoorden. Als vriend van Anton Rubinstein kende hij de naar hem genoemde wedstrijd; vele vrienden en muziekpartners, zoals Ferruccio Busoni en Émile Bosquet, waren daarin laureaat geworden. Maar na de Russische revolutie kwam er geen opvolger voor deze vijfjaarlijkse Rubinsteinwedstrijd voor pianisten en componisten. De Chopinwedstrijd in Warschau, opgericht in 1927, kon men wel als model voor een pianowedstrijd zien, maar hij was er in wezen uitsluitend op gericht goede Chopinvertolkers te laten schitteren, zoals ook de Lisztwedstrijd in Boedapest, opgericht in 1933, Lisztvertolkers wil ontdekken.

Wat Ysaÿe voor ogen had, was een wedstrijd voor jonge virtuozen, die een bijzonder breed programma, de hedendaagse muziek incluis, zouden moeten afwerken; zo zou zowel de artistieke als technische maturiteit van de kandidaten tot uiting komen, een voorbode van hun carrière. Daarom wou hij als verplicht stuk een onuitgegeven werk, dat zonder enige hulp van buitenaf - laat staan van een leraar - in afzondering zou moeten worden ingestudeerd: de ultieme test.

Het opzetten van zo een concours vergt van Koningin Elisabeth uiteraard enige bedenktijd. Kort na de oprichting van de Muzikale Stichting Koningin Elisabeth overlijdt Ysaÿe, in 1931. De daaropvolgende economische crisis, het plotse overlijden van Koning Albert I, en kort nadien van zijn schoondochter Koningin Astrid, schorten elk groots artistiek project voorlopig op. Tot in 1937, wanneer de Ysaÿewedstrijd voor het eerst wordt gehouden. Een internationale jury van een uitzonderlijk niveau tekent gretig present. De wedstrijdronden bestaan uit verplichte werken die nog niet werden uitgegeven; de kandidaten stromen toe. De prestigieuze naam Ysaÿe, gekoppeld aan het eerbiedwaardige Koninklijk Hof van België - Koning Albert I en Koningin Elisabeth behoren tot ‘s werelds meest geroemde helden uit de eerste wereldoorlog - brengt de elite van de viool naar Brussel.

David Oistrakh in 1937
Sluiten
De resultaten van de wedstrijd laten een diepe indruk na: de zelfverzekerde, ietwat arrogante Sovjet-Russische school zegeviert over de hele lijn en de eerste plaats valt zonder discussie te beurt aan David Oistrakh. De deelnemers uit de andere landen kunnen enkel met lede ogen toezien. De Belgische vioolschool, tot dan nog onze trots, krijgt klappen. Zelfs een plaatsje in de finale kan ze niet afdwingen: Arthur Grumiaux en Carlo Van Neste, beiden jong en onervaren, hebben de jury niet kunnen overtuigen.

1938

Het succes van deze eerste editie van de Ysaÿewedstrijd is bepalend voor het vervolg van het verhaal. Het op de radio uitgezonden concours wint meteen een trouw publiek. Het sportieve element, verweven met de artistieke kwaliteit van de wedstrijd, is daar wellicht niet vreemd aan. In 1938 vindt reeds de tweede editie plaats, ditmaal voor piano. En opnieuw kan eenzelfde les worden getrokken: Moura Lympany (toen nog Mary Johnstone) mag dan al een plaats opeisen tussen Emil Gilels (1ste) en Jacob Flier (3de), en het palmares mag er, op de keper beschouwd, wat evenwichtiger uitzien (de Belg André Dumortier wordt trouwens briljant 8ste, na de piepjonge Italiaan Arturo Benedetti-Michelangeli), de Sovjet-Russische school kan opnieuw met opgeheven hoofd en ietwat zelfvoldaan toekijken.

David Oistrakh jurylid van de viool sessie 1959 (2e van rechts)
Sluiten
Daar moet verandering in komen. Net voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog mag Koningin Elisabeth, dankzij de milde steun van de ruimdenkende mecenas baron Paul de Launoit, een gedurfde muziekinstelling inhuldigen. Op Sovjet-Russische leest geschoeid heeft deze als doel de opleidingsmogelijkheden van de jonge Belgische artiesten gevoelig te verbeteren. Het is de Muziekkapel Koningin Elisabeth, een waardig initiatief, getuige de kerngezonde toestand waarin ze vandaag verkeert. De Wedstrijd wordt echter door omstandigheden tot nader order opgeschort. Het culturele leven in België, dat nochtans vrij intens was tijdens WO II, moet door een moeilijke fase. Charles Houdret, directeur van de Muziekstichting Koningin Elisabeth, geeft elk muzikaal project van de Koningin gestalte, maar raakt verstrikt in financiële schandalen. De stichting wordt vrijwel tenietgedaan. Kort na de oorlog kampt de koninklijke familie met onverwachte problemen: twee kinderen van Koningin Elisabeth, Leopold III en Marie-José, heel even Koningin van Italië, worden gedwongen tot troonsafstand; het derde kind, prins Karel, kan tijdens zijn vijfjarige regentschap - zijn artistiek talent ten spijt - niet anders dan zich volledig te concentreren op de economische en sociale heropbouw van het land, de topprioriteit.
Français - Nederlands - English
In de website zoeken
Newsletter
Inloggen
Audio & video Viool 2019
Herbeluister of herbekijk de optredens van de kandidaten !
De cd's van de Wedstrijd
Online mediatheek
Audio, video's en foto's van 1951 tot 2019